Tập truyện ghi lại
những ký ức, kỷ niệm vui buồn của tác giả cùng gia đình, bạn bè và những người
dân quê chân chất ở Bạc Liêu - nơi quê hương chôn nhau cắt rốn mà tác giả đã gắn
bó gần trọn cuộc đời. Đặc biệt là những kỷ niệm thân thương về ông ngoại, ông
Lưu Được tự Huờn, người đã dành trọn cuộc đời mình phục vụ cho sứ mệnh cao cả dựng
trường – gieo chữ, với ước mong cháy bỏng giúp cho những trẻ em nghèo có cơ hội
được đến trường để mở mang tri thức. Người ông, người thầy mà tất cả “kỷ niệm để
lại của đời mình là một ngôi trường cho những thầy giáo yêu nghề và những học
sinh ham học. Một kỷ niệm lớn của nhiều người, không phải là những kỷ niệm nhỏ
của cá nhân một ai nữa”. Ngôi trường trung học tư thục Nguyễn Du miêu tả trong
truyện, do ông ngoại tác giả, ông Đốc Quờn tự bỏ tiền ra xây dựng trên mảnh đất
nhà, sau năm 1975 đã được gia đình giao lại cho Sở Giáo dục tỉnh Minh Hải tiếp
tục làm trường học cho đến ngày nay.
Với văn phong đặc
trưng Nam Bộ, kết hợp giữa phong cách kể chuyện truyền thống và hiện đại, ngôn
ngữ bình dị nhưng trữ tình, sâu lắng, tác phẩm không chỉ giới hạn trong những kỷ
niệm, câu chuyện riêng tư của gia đình, mà đã chấm phá nên bức tranh sinh động về
lịch sử, văn hóa, xã hội Nam Bộ những năm đầu thế kỷ XX, nổi bật là hình ảnh của
con người vùng đất phương Nam với tính cách cương trực, phóng khoáng, bao dung,
giàu tình nghĩa.