Quyển sách Dắt dìu về thuở ấu thơ mang cùng tên bài viết về giải Nobel Sinh lý hoặc Y học 2012. Hai nhà nghiên cứu một già một trẻ để đưa được tế bào trưởng thành trở về thuở ấu thơ là tế bào gốc non trẻ. Chúng ta sẽ hưởng thật nhiều từ kỳ tích này.

Qua quyển sách nhỏ này, tác giả mong muốn được chia sẻ cùng bạn đọc quý mến đôi điều góp nhặt. 

Bao nhiêu là chuyện thời sự nóng bỏng

Dòng Ebola đổ vào con sông cái Congo. Con virút tàn độc lại mang tên Ebola, vô hình vô ảnh không có cánh mà bay được khắp địa cầu. Cả loài người đang xính vính.

Đúng là cuộc rượt đuổi sinh học giữa virút và con người. Kỳ thị màu da đen trắng vẫn luôn là vết thương nhức nhối của nước Mỹ, dẫu cho đang có tổng thống mang một phần d.ng máu châu Phi. Tổ tiên con người đều có màu da sậm đen cả mà.

Thật nóng bỏng hai giải Nobel. Ngày 6.10.2014, John O’Keefe, May-Britt Moser và Edvard Moser đoạt giải Nobel Sinh lý hoặc Y học. Họ chứng minh chức năng nhận thức của não là do các tế bào thần kinh thực hiện.

Ngày 8.10.2014 ba nhà khoa học đoạt giải Nobel Hóa học vì đã phát minh ra kính nanô, đúng là mắt thần thấy được virút và phân tử đơn lẻ. 

Gẫm chuyện thể thao thắng thua, được mất

Olympic Luân Đôn . Thú vị quá. Ngồi nhà được xem tivi và lên mạng theo dõi Olympic 2012, ngày hội sức khỏe lớn nhất của loài người. Cuộc gặp gỡ toàn cầu, thắng bại được mất, đầy màu sắc, nhiều tình người, vài toan tính. Dilma Rousseff người phụ nữ đằng sau World Cup. Trị lành bệnh ung thư, trở thành nữ tổng thống đầu tiên nước Braxin năm 2011. Đầu tư thật lớn lao cho World Cup 2014 mà chịu nhiều búa rìu và đắng cay. Thông cảm, thương mến và nể phục.

Cậu bé Messi  có năng khiếu bóng đá đặc biệt nhưng chiều cao dừng ở 1,40m. Có ông thần đèn bay đến tận Nam Mỹ đem cậu về Tây Ban Nha. Lại được thuốc tiên làm cao lên tới cỡ để thành cầu thủ số một hành tinh. Chuyện thần tiên đời nay. 

Simona Halep,  tay vợt tennis nữ thu nhỏ ngực từ 34DD còn 34C, người nhẹ như tiên, lên hạng như diều. Năm 2014 có lúc xếp hạng hai thế giới. 

Nhớ chuyện xưa bàn chuyện nay

Vào thời cổ Hi lạp,  rắn quấn cây gậy của Asclepius là biểu tượng của Y học. Rắn với gậy tượng trưng cho sự hứng khởi và các hiểm nguy của việc chữa bệnh. Các lôgô rắn hiện đại, dấu vết của văn hóa xưa, nhắc nhở chúng ta cuộc giằng co luôn tiếp diễn.

Chuyện đời nay.  Mang gen BRCA1 đột biến, minh tinh Angelina Jolie đã mạnh dạn chấp nhận cuộc mổ đoạn nhũ hai bên phòng ngừa ung thư vú. Vẫn còn trăm mối tơ vò. 

Nghệ nhân Hugo Chavez.  Cuối năm 2011, Hugo Chavez, Tổng thống Venezuela trao tặng Cristina de Kirchner Tổng thống Argentina, một bức tranh vẽ ông ta và Nestor Kirchner chồng quá cố của bà, nguyên Tổng thống Argentina. “Người ta không nghĩ là tôi đã vẽ bức tranh này”. Biết góc nghệ sĩ sâu thẳm trong Chavez, tôi thấy thật yêu mến ông.

Còn nhiều chuyện nữa: Vui chuyện đôi gò, Người xưa dặn dò, Lão Bush nhảy dù...

Các giải Nobel kết tụ tinh hoa

Dắt dìu về thuở ấu thơ . Năm 1962, Gurdon chứng minh sự biệt hóa của các tế bào thì đảo ngược được. Năm2006, chỉ cần bốn gen Yamanaka có thể dẫn dắt các tế bào trưởng thành trở về trạng thái các tế bào gốc đa năng.

Một giải Nobel hai cống hiến.  Năm 1990, bác sĩ Donnall E. Thomas cha đẻ của ghép tủy xương nhận giải Nobel Y học cùng với bác sĩ Joseph E. Murray, người khơidựng ghép tạng. Bác sĩ Thomas đã mở ra một kỷ nguyên mới: ghép tủy xương trở thành cách điều trị ung thư máu và các loại bệnh máu khác. Từ cuộc ghép thận đầu tiên thành công của bác sĩ Murray, đã có hàng trăm ngàn cuộc ghép tạng nhiều loại được thực hiện trên toàn thế giới.

Sáng mới một vì sao.  Một mình hai giải Nobel Hóa học chuyện chưa từng có, Fred Sanger là cha đẻ của giải vốn gen người. Ông vừa từ biệt chúng ta năm 2013, dòng  chảy sinh học cuồn cuộn.

Bầu trời đầy sao sáng.  Năm 2013 đã sang trang. Nhiều vị đoạt giải Nobel đã qua đời. Xin kể các chuyện có thể bạn chưa nghe về những con người có lẽ bạn chưa biết được  ảnh hưởng đời sống chúng ta theo cách bạn không ngờ. Các dòng sông ra biển. Rontgen nhận giải Nobel Vật lý đầu tiên năm 1901 và tìm ra tia X. Sau đó người ta dung chùm tia thần kỳ này để nh.n thấu suốt vật chất. Có 28 giải Nobel, gồm cả Vật lý, Hóa học và Sinh lý hoặc Y học. Không thể kể hết sự đóng góp lớn lao của khoảng 45 nhà khoa học.

Đúng là “Kết tụ tinh hoa của bốn phương”.

Cảm ơn các bạn nhà văn, nhà báo, thầy thuốc đôn đốc thúc và góp. chân tình cho người viết. Rất cảm mến Linh Trân giúp soạn thảo bài vở. Người bạn đời Trần Kim Liên và các con của tác giả lo chăm chút bản thảo. Chân thành cảm tạ Nhà xuất bản Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh đã tạo mọi điều kiện để tác phẩm được ra mắt bạn đọc.

Người viết vui được trải lòng. Tha thiết mong các bạn đọc quý mến chỉ giúp những thiếu sót.

Thành phố Hồ Chí Minh , ngày 22 tháng 10 năm 2014
NGUYỄN CHẤN HÙNG